Leer- of gedragsproblemen, gescheiden ouders of armoede: bij veel jongeren wordt het incasseringsvermogen danig op de proef gesteld. Door een opeenstapeling van individuele problemen en omgevingsfactoren raken zij overbelast. Schooluitval is het gevolg.

Tijdig signaleren
Onder het motto ‘elk talent telt’ wil de Gelderse Onderwijsgroep Quadraam aan iedere leerling een onderwijsplek bieden. “Dat geldt ook voor leerlingen die door een optelsom van leerbelemmeringen dreigen uit te vallen”, stelt Maurits Cleuren, directeur van de Expertisegroep Quadraam. “Als we overbelasting tijdig signaleren, kunnen we leerlingen passende begeleiding aanbieden. Zo verkleinen we de kans dat ze zonder diploma de school verlaten.”

Risicofactoren
Een goed instrument om overbelasting in beeld te brengen, is de digitale Signaleringslijst voor Overbelaste Leerlingen (SOL). De SOL, ontwikkeld door Quadraam in samenwerking met KPC Groep, is gebaseerd op risicofactoren die uit onderzoek naar voortijdig schooluitval naar voren komen.

De SOL toetst: • persoonsgebonden factoren (27 items): psychische en/of lichamelijke kenmerken, gedrag in de klas en op school, motivatie voor school, schoolprestatie en kenmerken van de geruisloze leerling; • schoolgebonden factoren (9 items): problemen met leraren, leerlingen, beschikbare begeleiding voor de leerling etc.); • factoren in de sociale omgeving (21 items): risicofactoren in het gezin of de familie, de woonwijk en bij vrienden.

Actie
Maurits Cleuren: “Nadat de mentor de lijst heeft ingevuld, bekijken de zorgcoördinator, de orthopedagoog en de mentor samen of er actie nodig is. Denk bijvoorbeeld aan een gesprek met de leerling, de ouders en de school. Daarna worden er zo nodig ambulante dienstverleners ingeschakeld, die een adequaat begeleidingstraject in gang zetten.”

Breed inzetbaar
Uit onderzoek onder mentoren en zorgcoördinatoren blijkt dat de lijst een goed beeld geeft van de overbelastingsproblematiek van individuele leerlingen. Quadraam en KPC Groep hebben de lijst in eerste instantie ontwikkeld voor het voortgezet onderwijs. “Maar de vragen zijn zo geformuleerd dat ze geschikt zijn voor overbelaste jongeren van 12 tot 23 jaar”, aldus Cleuren. “Daarom is de lijst ook goed bruikbaar bij de overgang van primair naar voortgezet onderwijs en in het mbo. Naast tussentijdse -curatieve - afnames kan de school alle instromende leerlingen testen op eventuele overbelasting. Zo werkt de SOL ook preventief.”

Plusvoorziening De SOL is onderdeel van het project Plusvoorziening voor het voortgezet onderwijs in Arnhem en de Liemers. Het project omvat drie voorzieningen om de schooluitval terug te dringen. Naast de SOL biedt het Expertisecentrum Quadraam ook het onderwijstraject Pasklaar aan. “Pasklaar is er voor overbelaste jongeren die in principe niet meer terugkeren naar het reguliere onderwijs”, legt Maurits Cleuren uit. “Hun problematiek is daarvoor te ernstig. Pasklaar is een volwaardige leerroute, waarmee jongeren een positief zelfbeeld ontwikkelen als basis voor hun maatschappelijke loopbaan.” Het derde initiatief van Quadraam is de arbeidstoeleiding voor overbelaste jongeren. Maurits Cleuren: “Overbelasting houdt niet op als leerlingen het onderwijs verlaten. Het blijft een belemmering, ook als zij de arbeidsmarkt betreden. Met duale trajecten (leren en werken) en jobcoaching worden ze daarop voorbereid.”

Sluit deze case aan bij de situatie op uw school? Wij denken graag met u mee over een passende maatwerkoplossing. Neem contact op met Lenie van Lieverloo voor meer informatie.