Veiligheid

Herstelrecht

Herstelrecht als alternatief voor schorsen
Scholen zoeken bij conflicten en wangedrag de oplossing meestal in juridische maatregelen of sancties en hopen hiermee een veilig schoolklimaat te creëren. Over de hele wereld oogsten scholen succes met een geheel andere aanpak: de toepassing van herstelrecht. Een aanpak, die veroorzakers van onrecht in staat stelt dit constructief te herstellen.

Opbrengst

Een verbetering van het pedagogisch klimaat in het algemeen.
Een afname van het aantal conflicten of een aanpak daarvan die de onderlinge relaties versterkt.
Betere leer- en werkresultaten.
Door leerlingen en team gezamenlijk gedragen verantwoordelijkheid voor het eigen welbevinden, dat van de anderen en voor de schoolomgeving.
Verbeterde relaties doordat conflicten worden gezien als iets om van te leren; herstel van de verstoorde verhoudingen staat daarbij voorop.
Afname van het aantal geschorsten en vermindering van vroegtijdig schoolverlaten.

Herstelrecht is een eeuwenoude manier om conflicten te voorkomen en – als ze zich toch voordoen – af te ronden op een manier die alleen maar winnaars oplevert.
Uitgangspunt is het slachtoffer dat in de gelegenheid wordt gebracht om over datgene wat hem is aangedaan te vertellen. De dader krijgt de kans om de schade die hij heeft aangericht te herstellen. Dat komt niet alleen het slachtoffer, maar ook de dader ten goede. Meestal is het zo dat de dader gestraft wordt. Het slachtoffer heeft doorgaans geen stem in de strafmaat en de dader wordt gestigmatiseerd. In deze traditionele gang van zaken groeit bij de dader niet het besef van wat hij heeft aangericht. Sterker nog, het risico dat hij vanuit wraakgevoelens nieuwe schade zal toebrengen, is dan niet denkbeeldig. Bij herstelrecht is dit meestal niet het geval.

Herstelrecht is pas echt succesvol als niet alleen conflicten tussen leerlingen, maar ook geschillen tussen leerling en docent, ouders en docent, of docenten onderling op de manier worden opgelost.

Non-contract
Volgens de Onderwijsinspectie neemt het aantal leerlingen dat wordt geschorst toe en is geweld de voornaamste oorzaak van verwijdering. Met non-contracten kunnen scholen voorkomen dat leerlingen steeds weer in dezelfde fout vervallen en het aantal schorsingen drastisch terugdringen.Kenmerkend voor het werken met non-contracten zijn de probleemoplossende sancties die uitgevoerd moeten worden door degene die het contract verbreekt.

De leerling moet de schade die hij heeft aangericht herstellen;
Hij moet een actie ondernemen in iets waarin hij goed is en waar anderen, vooral de groepsleden die hij heeft benadeeld, voordeel van hebben;
De sanctie levert een bijdrage aan het vervullen van de achterliggende behoefte en is daarmee probleemoplossend.

Model non-contract (pdf)

Begeleiding en advisering
KPC Groep heeft ruime expertise opgebouwd met het begeleiden en adviseren van scholen bij het toepassen van herstelrecht en non-contracten. Daarbij gaat het niet alleen over herstelrecht en non-contract als methode om conflicten op te lossen, maar ook om een manier van denken en handelen die bijdraagt aan een veilig en opbouwend pedagogisch klimaat.