Direct naar content

Veilig schoolklimaat voorkomt calamiteiten

Zeer regelmatig krijgen scholen te maken met een calamiteit. Begin november dit jaar werd een middelbare school uit het Overijsselse Denekamp opgeschud door de dood van Tim Ribberink. Hij bleek zijn leven lang gepest te zijn. Ook het Scala College in Alphen aan den Rijn kreeg onlangs te maken met een calamiteit: een scholiere werd aangerand tijdens een schoolfeest. ‘Bij een calamiteit spreken wij van zeer ernstige dingen zoals de dood, seksueel misbruik, geweld of gezinsmoord’, legt Ineke van Sijl, senior adviseur van KPC Groep en adviseur van het calamiteitenteam, uit.

Als een school een calamiteit meemaakt, dan kunnen ze het calamiteitenteam van KPC Groep bellen. ‘Wij maken dan meteen een afspraak met de betreffende school, of als het echt dringend is, gaan we er naar toe. Bij calamiteiten is het van groot belang dat het onderwijs zoveel mogelijk doorgaat. Dat leerkrachten en ander personeel van de school hun werk kunnen blijven doen. En daar helpen wij bij’, aldus Ineke. ‘We adviseren de school hoe ze om kunnen gaan met rouw, maar ook over communicatie met de pers. Daarnaast leren we leerlingen en leerkrachten om te gaan met zo’n trauma en zorgen we dat de juiste stappen  - in de goede volgorde - gezet worden. Bij een calamiteit op school, is iedereen vaak in opperste verwarring. Advisering vanuit het calamiteitenteam begint dan met het inventariseren van “kringen”. We werken van binnen naar buiten, welke groep is het nauwst betrokken en wie zijn dat dan. Van daaruit bepalen we wat elke kring nodig heeft.’

Schuldgevoel
Ook het Carmel College weet uit ervaring hoe het is om een calamiteit mee te maken. Op een avond sprong een leerling van hun school voor een rijdende trein en kwam daarbij om het leven. Zelfdoding. Ingrid Hegeman, directeur voortgezet onderwijs vertelt dat zij, de leerlingen, maar ook de ouders het totaal niet hadden zien aan komen*. ‘Het nieuws sloeg in als een bom. Voor de betreffende groep docenten hebben we meteen hulp ingeschakeld. En we hebben er veel met elkaar over gesproken, want het schuldgevoel “had ik dit kunnen voorkomen”, ligt meteen op de loer. Twee maanden na dato hebben we een ouderavond georganiseerd. We merkten als snel dat ouders rondliepen met vragen als “hoe zorg ik dat mijn kind dit nooit doet”. Tijdens deze avond vertelden wij als school hoe we hebben gehandeld, vertelde iemand van KPC over de impact van zelfdoding op school maar ook in een gezin en zijn we het gesprek met elkaar aangegaan. Die avond werd door ouders en collega’s enorm gewaardeerd. Ten slotte hebben wij nog een herdenking georganiseerd, om het zeg maar af te sluiten. Want ook dat is enorm belangrijk.’

Zien en gezien worden
‘Scholen vragen heel vaak “Hoe kunnen we een calamiteit (zoveel mogelijk) voorkomen?”. Ineke antwoordt gedecideerd: ‘Het belangrijkste is dat een school een goed pedagogisch klimaat heeft, waar zowel leerlingen als leerkrachten gezien worden. Dat betekent uiteraard dat mensen respectvol met elkaar omgaan, maar vooral ook dat er transparantie is en dat er ruimte is om te groeien en te bloeien. En ook hier weer de nadruk op communicatie. Leerlingen moeten leren met elkaar te communiceren, maar ook leerkrachten moeten met elkaar blijven praten en samenwerken. En goed naar leerlingen kijken, is belangrijk om tijdig eventuele signalen op te kunnen vangen. Scholen die gericht zijn op samenwerken en een open, flexibele cultuur hebben, hebben de beste basis voor een veilig schoolklimaat.’

Herstelrecht
‘Vanuit KPC Groep denken wij niet automatisch in dader en slachtoffer, of pester en gepeste’, legt Ineke van Sijl uit. ‘Er zijn altijd twee personen die een probleem hebben en dus iets nodig hebben. Zij verdienen ook beide een nieuwe kans. Altijd. Herstelrecht heet dat. Herstelrecht werkt op een systematische wijze aan het oplossen van een probleem. Iedereen die met het probleem te maken heeft, wordt betrokken bij een oplossing. Met als uitgangspunt dat er altijd een nieuwe kans is. Wij vinden dan ook dat het beleid van een school gericht moet zijn op communicatie, op het letten op signalen. Hoe voelt een kind zich? Ligt het goed in de groep? Hoe gedraagt het zich, in de groep? Hier kun je mogelijk tekenen uit herkennen die wijzen op pestgedrag of juist op gepest worden. En dan, als er zich toch een calamiteit voordoet op school, ga dan niet meteen schorsen. Kijk wat er aan de hand is en pas eventueel herstelrecht toe.’

Uitdagend onderwijs
‘Veel scholen hebben een pestbeleid of er hangt een protocol aan de muur. Dat is geen garantie voor een pestvrije school’, meldt Ineke met klem. ‘Scholen moeten niet denken “wij hebben een protocol en nu is het goed”. Zo werkt het niet. Zo’n protocol is puur een hulpmiddel, een check. Het is juist zo belangrijk dat scholen aantrekkelijk onderwijs bieden, een uitdagende plek zijn, waar leerlingen en leerkrachten gezien en gehoord mogen worden. Een programma of methode is ondersteunend aan dat beleid en moet ingebed worden in het grote geheel, het gehele schoolbeleid.

Meer informatie
Op http://schoolinnovatiegroep.nl kunnen scholen een veiligheidsonderzoek laten doen. Meer informatie is ook te vinden op http://www.kpcgroep.nl/calamiteitenteam.

Contact met adviseur

Ineke van Sijl Ineke van Sijl
adviseur
telefoon 06-53198452
Stel een vraag

Contact met adviseur