Direct naar content

Coaching en persoonlijk leiderschap

28-3-2017 Er is in het onderwijs ‘honger’ naar ruimte en zelfreflectie. Dit constateert Ineke Naber. Ze coacht leidinggevenden in het primair onderwijs over vragen rondom persoonlijk leiderschap. “Vertragen en verbinden kan tijdwinst opleveren.”

Wat zijn de insteken voor leidinggevenden om ondersteuning te zoeken?

Ineke Naber: “Ik zie de laatste jaren een verschuiving. Eerst kwamen er met name vragen die te maken hadden met kennisontwikkeling, nieuwe trends op het gebied van leiderschap, het bij blijven met actuele ontwikkelingen. Of het ging om het neerzetten van innovaties en verbetertrajecten in scholen. Nu zie ik het verschuiven in de richting van aandacht voor het persoonlijk functioneren en de koppeling met de actualiteit waarin leiders zelf opereren. Ik heb daarin de taak van sparringpartner, meedenken, spiegelen. De concrete problematiek komt op tafel, gekoppeld aan het persoonlijk functioneren. De vorm bestaat uit individuele gesprekken of gesprekken met kleine groepen leidinggevenden die met elkaar voor een opdracht staan.”

Wat levert het op?

“Enorm veel. Je breekt los van de waan van de dag om met een relatieve buitenstaander rustig te gaan zitten en in die afstand te reflecteren op de problematiek die je tegen komt. Geen schuldgevoel dat je tijd neemt voor jezelf - daar hebben veel schoolleiders last van!-  want je bent intensief met je werk bezig. Uit die gesprekken komen hele concrete oplossingen uit voort die direct in de praktijk uitgeprobeerd worden, of persoonlijke inzichten die doorwerken in je handelen. Naarmate ik de schoolleider en de schoolsituatie beter ken kan ik ook de ontwikkelingen beter volgen dat maakt het nog effectiever.

“Het resultaat is afhankelijk van de vraag. Soms is het heel persoonlijk en is het resultaat dat er verandering komt in de loopbaan, of in het functioneren. Vaak ook zakelijk: er komt orde in de chaos van belangentegenstellingen, of processen die door elkaar lopen worden in kaart gebracht. Daardoor wordt het mogelijk gericht te sturen en de ingezette koers vast te houden.

Hanteer je bepaalde principes?

“Onafhankelijkheid is van belang: ik ben de relatieve buitenstaander. De verantwoordelijkheid ligt altijd bij de leidinggevende. Die maakt zelf zijn of haar keuzes. Ik kan spiegelen, voorstellen doen, feedback geven, analyseren. Maar het is de ander die beslist en bepaalt wat er gebeurt.

“Oordelen vellen werkt niet. Ik ben me zeer bewust dat ik maar een beperkte kant te zien krijg, zowel van de persoon als van de situatie. Dat helpt ook, want door zaken niet te weten kan ik wel vragen stellen. Daarnaast vind ik goed contact wezenlijk. Ik kan niets als er geen goede relatie ontstaat. Wederzijds vertrouwen is essentieel, anders blijf je om het probleem heendraaien. Daar word ik heel ongeduldig van.”

Onafhankelijk en nabij , hoe hou je de balans?

“Dat is een lastige vraag. Ik denk dat die balans ontstaat vanuit respect. Ik weet hoe ingewikkeld het beroep van directeur of leidinggevende is, hoeveel aspecten eraan zitten en hoe de waan van de dag of de sfeer in je school je bij jezelf weg kunnen halen. Dan is het heel prettig als je kwetsbaar kunt zijn in het gesprek om daarna weer de draad op te pakken. Gelijkwaardigheid vind ik ook belangrijk. Ik kan wijze dingen zeggen, of met handige oplossingen komen, maar ben net zo in ontwikkeling als mijn gesprekspartners en kom mezelf ook regelmatig tegen.

“Die opmerking brengt met trouwens op een punt wat ook zeer van belang is, namelijk relativeren en humor. De contacten zijn nagenoeg altijd waardevol en leuk, er wordt hard gewerkt maar ook veel gelachen.”

Welke inzichten heb je zelf opgedaan over leidinggeven?

“Dat het enorm belangrijk is dat je weet wie je bent en dat je jezelf kunt zijn in je werk. De druk van buiten is enorm, maar die van binnen is vaak nog groter. Je daarvan bewust zijn helpt al, maar dan gaat het nog om rust te vinden in jezelf en keuzes te maken vanuit wat je inspireert. Juist daar haal je energie vandaan. Daar zit de uitdaging!

“Wat is ook merk is dat door de snelle ontwikkelingen alles heel erg gericht is op kennis, snelheid, cijfers, opbrengsten. Dat geeft een mentale cultuur waarin het intuïtieve, gevoelsmatige wordt weggedrukt. Daarmee verliezen mensen het contact met zichtzelf en dus met anderen. Het wordt oppervlakkiger. Mensen worden gejaagd en dat heeft gevolgen voor hoe ze veranderingen aansturen. In plaats van mensen mee te nemen in trajecten en te verbinden wordt druk en controle gebruikt. Het gevolg is dat zowel de leidinggevende als de medewerkers ongelukkig worden, en de verandering stagneert. Vertragen en verbinden kan dus tijdwinst opleveren.”

Kunnen mensen niet beter een opleiding volgen in plaats van individuele coaching?

“Voor sommige mensen is dat inderdaad prettiger. Het geeft een basis, zeker als je nog kennis wilt opdoen of ervaringen met meer collega’s wil delen. Als die kennisbasis echter gelegd is en je loopt in de problematiek van alledag tegen zaken op, juist dan kunnen gesprekken met een externe een tijdinvestering zijn die direct rendeert in de praktijk. Zie het als een soort vinger aan de pols. Het voordeel is ook dat de meeste mensen het dan ook niet zien als een professionalisering die wéér extra tijd vraagt, maar als een moment van rust en aandacht voor jezelf en je school.”

Leidinggevende in het PO en meer weten over maatwerk in coaching? Klik hier voor meer informatie


Contact met adviseur