Direct naar content

Educatieve netwerken | Interview Ton Bruining: ‘Het kan anders, het kan veel beter’

In educatieve netwerken ontbreekt het vaak niet aan goede bedoelingen. Toch blijkt het in de praktijk lastig om te komen tot echt lerende netwerken waarin de ‘spelers in het veld’ hun eigen belangen opzij zetten en de professionalisering van aankomende en huidige leraren naar een hoger en gemeenschappelijk plan tillen. Dat kan anders en beter, vertelt Ton Bruining.

“Laat ik voorop stellen; er zijn goede ambities voor educatieve netwerken. Maar met een educatief idee als een academische opleidingsschool alleen ben je er nog niet. In de afgelopen decennia zijn we overspoeld met educatieve ideeën, denk ook aan competentiegericht onderwijs en het studiehuis. Als dat niet wordt gekoppeld aan organisatieontwikkeling, professionalisering en netwerkontwikkeling, dan kun je het wel vergeten.”

Professionalisering onvoldoende verbonden
Professionalisering van aanstaande en huidige leraren is een thema waarop nog veel verbeterd kan worden, stelt Bruining die in het recente verleden als lector van de Hogeschool Utrecht onderzoek verrichtte naar de ontwikkeling van academische opleidingsscholen in de context van een educatief netwerk. “Educatieve netwerken kunnen een enorme impuls leveren aan de professionalisering van toekomstige en huidige leraren. Je ziet nu vaak dat professionaliseringsplannen van leraren en de academische opleidingsschool onvoldoende met elkaar verbonden zijn. Met als gevolg dat docenten nog maar mondjesmaat participeren in onderzoeksprogramma’s. Stel dat je taalontwikkeling van kinderen wilt stimuleren in een achterstandswijk. Daar ligt dan een prachtige kans om een onderzoeksprogramma op te zetten om hulpmiddelen te ontwikkelen door studenten in samenwerking met leraren zodat deze niet op de plank belanden maar verder worden getrokken in de school. Mijn beeld is dat er in netwerken van lerarenopleidingen, scholen, besturen en lectoraten nog te weinig praktijken van de grond komen. Dat komt soms ook omdat onderzoek heel zwaar wordt gemaakt. De verlegenheid van leraren om aan onderzoek te beginnen blijft hierdoor bestaan. En laten we niet vergeten: onderzoek is een middel geen doel. Professionalisering kan ook op andere manieren zoals collectieve consultatie, collegiale visitatie, co-teaching.”

De lagen verbinden
Waarom komen netwerken vaak zo moeilijk tot echt wasdom? Bruining constateert dat in veel educatieve netwerken onvoldoende verbindingen tot stand komen ‘tussen de lagen’. “Er vinden ontmoetingen plaats op het niveau van bestuurders, van schoolleiders, van coördinatoren, en op het niveau van studenten en leraren. Maar die lagen zijn vaak slechts marginaal verbonden en de inhoud van die ontmoetingen gaat vaak over regelzaken en relatief weinig over de vraag: wat betekent dit voor ons als organisatie en mij als professional? Als je er een echt netwerk van maakt en je erkent elkaar als leden dan wordt het eigenaarschap groter van wat je met elkaar aan het doen bent. Dan informeer je elkaar niet in de trant van: ‘we hebben als hogeschool een notitie gemaakt en we hebben als school een plan. Nee, dan spreek je over ónze notities en óns plan. Door het netwerk steviger te maken wordt het onderwijs minder georganiseerd binnen de muren maar krijg je echt een transformatie in de manier waarop we kinderen en studenten opleiden en leraren zich professionaliseren.”

Gastopinies

Directeur/adviseur beroepsonderwijs

Delen