Direct naar content

Handelingsgericht werken: basis voor goed onderwijs

‘De ambitie van ons samenwerkingsverband is om onze leerlingen, op onze scholen met onze leerkrachten, het onderwijs te kunnen geven waar ze recht op hebben’, vertelt Alice den Hertog, coördinator samenwerkingsverband Midden-Holland. ‘We willen het beste uit de scholen, de leerkrachten en de leerlingen halen.

Hier ondersteunen we scholen bij, door te kijken wat ze nodig hebben. Als samenwerkingsverband stellen we ons vooral dienstbaar op naar de scholen en zorgen we dat er voldoende tools beschikbaar zijn, bijvoorbeeld om docenten te professionaliseren in handelingsgericht te werken. Op dit moment investeren we fors in scholing. We willen de kwaliteit van onderwijs blijven verbeteren. En als we scholing aanbieden, doen we dat op een zo breed mogelijke manier, voor zoveel mogelijk doelgroepen. Vorig jaar kwamen Sandra Loos van KPC Groep en ik met elkaar in contact. Vanaf de eerste dag zaten we meteen op dezelfde golflengte’, zegt Alice. ‘Sandra komt op heel veel scholen en voelt daardoor goed aan wat er leeft en waar behoefte aan is.’

“Meteen gegrepen”
‘Van die eerste bijeenkomst handelingsgericht werken, kwamen mijn intern begeleiders superenthousiast terug, vertelt Ron de Bruijn, directeur van basisschool de Venen.  ‘En ze stonden erop dat ik als directeur de volgende keer mee zou gaan. Dus zo gezegd zo gedaan en ook ik werd meteen “gegrepen”. En voor ik het wist, zat ik om tafel met KPC Groep om de mogelijkheden te bespreken.’ Rien Gebraad, directeur van basisscholen De Kromme Draai en De Polsstok vult aan dat het zo’n 3-4 jaar geleden niet erg gebruikelijk was om voor een landelijke partij te kiezen. Veel scholen kozen voor de regionale onderwijsbegeleidingsdienst. Via de stichting waarvoor ik werkte, had ik positieve ervaringen met meer landelijk georiënteerde bureaus. Dus zeker na mijn gesprek met Sandra, was ook mijn keuze voor KPC Groep snel gemaakt.’

“Je kunt niet zeggen: doe mij maar ook zo’n pakketje”

Dezelfde taal spreken
‘In eerste instantie zaaide het traject bij ons, vanwege de complexiteit, best de nodige verwarring’, legt Rien Gebraad uit. ‘Maar we zijn doorgegaan en op een gegeven moment viel het kwartje’ Bij Ron de Bruijn begon het anders: ‘Op de eerste bijeenkomst liet Sandra ons foto’s zien. Foto’s van situaties uit de groepen van basisschool De Venen die al met handelingsgericht werken te maken hadden, zoals lesgeven volgens directie-instructiemodel, gebruik van een instructietafel, zorggesprekken tussen leerkrachten en IB’ers en een duidelijke weekplanning. Dat gaf onze leerkrachten een goed gevoel, want we deden blijkbaar al heel veel dingen goed.  We zijn het traject met één vak begonnen. Voor dat vak hebben we de systematiek van het maken van groepsoverzichten en groepsplannen geleerd. Die systematiek moest voor iedereen duidelijk zijn, we moesten allemaal dezelfde taal gaan spreken. Onze intern begeleiders hebben in dit traject een belangrijke rol gespeeld. Het is dus heel goed dat ons samenwerkingsverband heeft geïnvesteerd in die training van KPC Groep.’ Rien merkt op dat het voor de IB’ers van belang is om steun van de directeur te krijgen.‘Ja en zo is de directeur steeds de schakel tussen het bestuur en het samenwerkingsverband en de school met haar intern begeleiders, leerkrachten en het onderwijsondersteunend personeel’, zegt Sandra.

Dezelfde taal ontwikkelen
Het traject “handelingsgericht werken” van KPC Groep gaat uit van een ketenbenadering, legt Ron uit. ‘We werken met het ankermodel.



In deze “8” zijn alle lagen binnen en buiten de school, van samenwerkingsverband, het schoolbestuur tot aan de leerkracht in de klas afhankelijk van elkaar en bezig met het verwezenlijken van de doelstellingen handelingsgericht werken. Daarom is het van belang dat we dezelfde taal ontwikkelen en de essentie van die taal begrijpen. Alleen dan kunnen we aan dezelfde doelen werken en elkaar versterken.’ Rien legt uit dat wanneer je een dergelijk traject ingaat, het van belang is om goed af te stemmen en goed te plannen, op zowel samenwerkingsverbandniveau als op schoolniveau. ‘Als directeur van twee scholen heb ik er bewust voor gekozen om dit veranderingstraject met beide scholen tegelijkertijd in te zetten. Maar ik houd de “eigenheid” van beide scholen nauwlettend in de gaten en samen met KPC Groep differentiëren we als dat nodig is.’

Allesomvattend
‘Ik vind het belangrijk om een eenduidig onderwijssysteem te hebben en daar alles aan op te kunnen hangen’, zegt Ron heel duidelijk. ‘Dit systeem is dat. Het is klassenmanagement, leerlingenzorg, het professionaliseren van leerkrachten maar ook hoe gaan we met elkaar om. Het is allesomvattend, maar daarbinnen kun je als school wel je eigen keuzes maken.’ Rien vertelt dat hij uit een situatie kwam van allemaal individuele handelingsplannen. ‘Iedereen was hard aan het werk, maar het uitvoeren van allerlei verschillende hulpplannen in één klas verliep niet effectief. Vanuit dit traject handelingsgericht werken zijn we dus allereerst begonnen met het stellen van doelen en vervolgens met het maken van groepsoverzichten en groepsplannen. En van daaruit gaan we steeds meer verdiepen.’

Weten waar je heen wilt
‘Sandra speelt op onze school een hele belangrijke rol. Vooral in hoe het traject zich heeft gevormd’, legt Ron uit. ‘Ik zou andere scholen dan ook als tip willen meegeven: Investeer in kwalitatief goede externe begeleiding. En als ze me vragen hoe ik dan een externe partij kies? Ik zeg “kies je de tent of de vent”? Nou ik zeker de “vent”. Je kijkt naar de mens, de persoon.’ Volgens Rien moet je als school eerst goed weten wat je wilt. Je kunt niet tegen KPC Groep zeggen “doe mij ook maar zo’n pakketje”. Dat werkt niet.’ ‘Dat komt overigens wel voor, merkt Sandra op. ‘Alleen werkt het vaak niet. Het beklijft niet en het geeft mij ook geen goed gevoel, omdat het op de lange termijn geen rendement oplevert. Het is juist belangrijk om samen met de klant een op-maat-traject te maken, zodat de activiteiten die je doet passen bij de beginsituatie en de doelstellingen.’

Alle niveaus
Zelf is Sandra erg trots op dit traject. ‘Het loopt over zoveel niveaus en er zijn immense stappen gezet, door leerkrachten, intern begeleiders, directieleden en ook door de drie schoolbesturen binnen het samenwerkingsverband. Belangrijk in dergelijke trajecten is dat er SMART-doelstellingen geformuleerd worden en dat er een goede planning is. En dat er op logische momenten groepsbezoeken gepland worden of stuurgroepvergaderingen zijn, waar het traject nauwkeurig gemonitord en geëvalueerd wordt. Dat continu monitoren met een stuurgroep is van belang, want dat vergroot de kans van slagen van het implementatietraject. Bovendien laat je hiermee op schoolniveau zien dat ook het bestuur en het samenwerkingsverband ermee bezig zijn. En andersom kunnen scholen dan de voortgang van de implementatie handelingsgericht werken rapporteren aan het schoolbestuur en het samenwerkingsverband. Dat schakelen tussen de verschillende niveaus in de onderwijsorganisatie is belangrijk en vind ik erg boeiend.’

“Zoeken naar de verbindende factor tussen de verschillende niveaus”

Kruis bestuiven
Rien: ‘Het is ook een kwestie van kruisbestuiving. Het samenwerkingsverband, het schoolbestuur en de scholen kunnen best andere belangen hebben, als je maar zoekt naar de verbindende factor. Alleen dan kun je elkaar versterken. En dan kun je ook efficiënt inkopen en op die manier efficiënt met je middelen omgaan.’ ‘Uiteindelijk is het wel aan de scholen om dit levend te houden’, aldus Ron. ‘Dan is het goed als IB’ers en directies bij elkaar op bezoek gaan om van elkaar te leren. Mijn interne begeleiders heb ik op een soort podium gezet, ze de vrijheid gegeven. En moet je zien: ze gaan er helemaal voor.’ Rien sluit af: ‘Dat is nog eens leiderschap tonen!’

v.l.n.r.: Rien Gebraad, Alice den Hertog, Ron de Bruijn en Sandra Loos

Delen