Direct naar content

Professionalisering en meesterschap

Kwaliteit Team Docent

Professionele ruimte

Goed onderwijs vraagt om weldoordachte inhouden, manieren van werken en organiseren met elkaar. Een complexe opdracht voor leraren en schoolleiders. Het innemen van professionele ruimte in de school biedt kansen voor individuele leraren en lerarenteams om hun talent zichtbaar te maken, invloed uit te oefenen en samen vorm te geven aan de gewenste school- en onderwijsontwikkeling.

Definitie Professionele ruimte
De overheid verstaat onder professionele ruimte voor leraren: “De interne zeggenschap van de leraar ten aanzien van het ontwerp en de uitvoering van het onderwijskundig en kwaliteitsbeleid van de school”. 

In een gezamenlijk project hebben APS en KPC Groep met vijf scholen onderzocht wat nodig is om professionele ruimte effectief vorm te geven. Hieronder een samenvatting aan de hand van 5 vuistregels.

  1. Sluit aan op de leerling
    Uiteindelijk draait alles om het leveren van kwaliteit aan de leerling. De ruimte voor inzetten van professionaliteit, kennis, intuïtief en diplomatie staan ten dienste van het collectief werken aan de leeropbrengst. Professionele ruimte, het nemen en invullen daarvan, gaat daarom over hoe je daar met elkaar invloed op wil hebben. Wat zijn gedeelde uitgangspunten hierbij? Hoe kun je de aanwezige professionele kennis en ervaring verzilveren en van daaruit invloed hebben op koers en uitwerking ervan?
  2. Ga in gesprek
    Hoe maak je afwegingen in het belang van de leerling? Hoe houd je rekening met invloeden van buiten af, met professionele standaarden? Op welke wijze kun je invloed uitoefenen op de koers van de school? Hoe kun je uitgaan met elkaar van persoonlijke opvattingen en deze gedeeld maken? Welke regelruimte heb je als leraar? Welke regelruimte kun je pakken? Hoe leg je verantwoording af? Maak professionele ruimte bespreekbaar en ga op zoek naar antwoorden.
  3. Verbind en werk samen
    Vaak overheerst het gevoel bij leraren dat ze veel zaken zelf moeten oplossen. Ruimte betekent dan in het diepe gegooid worden. Met het samen zoeken naar antwoorden op individuele vragen, wordt professionele ruimte gecreëerd en ontstaat handelingsruimte voor het collectief. Wil je als professional de ruimte van betrokkenheid vergroten naar daadwerkelijke invloed dan betekent dat uitgaan van gedeelde standaarden.
  4. Laat het schuren
    Ga aan de slag met de bruggenbouwers en de grensgangers in de school. In gesprek met elkaar op zoek gaan naar waar het professioneel wringt en schuurt in de beelden en opvattingen en zo vanuit persoonlijke overtuigingen, op een open en kwetsbare manier, onderzoeken wat kan en wat past en daarmee leidt tot daadwerkelijke ruimte en invloed.
  5. Maak het concreet
    Professionele ruimte wordt zichtbaar bij het werken aan schoolontwikkeling door schoolleiding en docenten; kies een project om dit aan te pakken: 'Wat moet en kan beter in de school?' Verken met elkaar waar de grenzen opdoemen en maak ze bespreekbaar.

Professionele ruimte ligt aan de basis van de school als werkgemeenschap; het is het breekijzer om te werken aan de verbinding tussen innovatiedoelen en de praktijk van de school en de drijfveren van leraren. Voor leraren betekent dit inzicht krijgen in wat je en je collega’s persoonlijk drijft en waar de overtuigingen zitten. Voor schoolleiders betekent dit werken aan de verbinding tussen motieven en drijfveren van leraren en de collectieve onderwijsdoelen.

Contact met adviseur