Overgang van ISK naar regulier onderwijs

15 september 2020

Wat was het fijn om weer eens ‘live’ samen met collega’s uit het hele land kennis op te doen, kennis te delen en elkaar te ontmoeten vanuit een gezamenlijke passie, namelijk onderwijs aan NT2jongeren. Op 14 september bezocht ik de studiedag LOWAN-vo. LOWAN-vo biedt ondersteuning aan scholen die het eerste opvang onderwijs verzorgen aan nieuwkomers in het Voortgezet Onderwijs. Er waren veel collega’s van Internationale Schakel Klassen (ISK’s) aanwezig. Maar ook voor mij als docent NT2 binnen het volwassenenonderwijs en mbo was het een interessante dag. Mogelijke uitstroomprofielen van de ISK zijn bijvoorbeeld inburgering of mbo.  

De dag werd geopend door Hariëtte Boerboom. Zij nam ons mee in de ontwikkelingen bij LOWAN-vo. Ondanks Covid-19 heeft men niet stilgezeten. Er zijn verschillende producten opgeleverd zoals filmpjes waarin de ISK en het Nederlandse onderwijssysteem zijn uitgelegd maar ook diverse lesmaterialen.

Het verhaal van Awet

Na de opening bekeek ik vol bewondering ik het filmproject Ithaka Filmt waarbij 12 ISK-scholen in heel Nederland zelf van begin tot einde films maakten. Nu vraag je je misschien af wat films met onze Nederlandse taal te maken hebben? Maar taal is overal. Jongeren schreven scripts, gaven het storyboard vorm, speelden de scènes, verzorgden de opnames en deden de montage. Na het zien van een aantal filmfragmenten luisterde ik met open mond naar het verhaal van Awet. Awet vertelt zijn verhaal als minderjarige Eritrese vluchteling. Hij schetst de zaal zijn moeilijkheden, maar ook zijn kansen binnen ons onderwijssysteem. In mei las ik al het boek ‘ADEM’ van Natasja Bijl dat geïnspireerd is op het verhaal van Awet. Awet en Natasja illustreerden ons waarom juist deze groep nieuwkomers het zo moeilijk heeft om hun draai te vinden in onze Nederlandse samenleving.

Op zoek naar antwoorden

Alle bezoekers van de studiedag maakten een keuze uit zo’n 20 verschillende workshops. De workshops hebben één gezamenlijk doel, namelijk zo goed mogelijk onderwijs verzorgen aan NT2jongeren. Vanuit mijn eigen werkveld was ik vooral op zoek naar antwoorden op de vraag: ‘Hoe zorgen we voor een soepele overgang van ISK naar regulier onderwijs?’.

Een soepele overgang is van groot belang voor de verdere taalontwikkeling, de schoolloopbaan en de kansen op de arbeidsmarkt. In het reguliere onderwijs volgen jongeren de vakken die horen bij de door hun gekozen opleiding. De jongeren moeten zich de vakinhoud eigen maken, maar tegelijkertijd ook blijven werken aan hun taalontwikkeling. Daar waar ze in de ISK in fase 1 zich voornamelijk bezighouden met dagelijkse taal en in fase 2 zich richten op NT2 en vakken gericht op doorstroom vindt in het reguliere onderwijs de voortzetting van NT2verwerving plaats. Dit vraagt dan ook van het regulier onderwijs om aandacht te blijven besteden aan de taalverwerving van deze jongeren. Een geschikt middel is het model ‘drieslag taal’. Stel je als school de vraag: ‘Hoe wil je de NT2jongeren ondersteunen bij het verder leren van de Nederlandse taal?”. Dit vraagt om een schoolbrede visie op taalleren én een uitwerking in de praktijk.

Model 'drieslag taal'

Het model ‘drieslag taal’  kan een uitgangspunt zijn. Het model kent drie pijlers.

1.       Aandacht voor taal in alle (vak)vakken.

Dit betekent dat alle (vak)docenten taalbewust vakonderwijs verzorgen. Kort samengevat betekent dit dat het leren plaatsvindt in de context, docenten zoveel mogelijk interactie uitlokt en dat de vakdocent taalsteun biedt.

2.       Lessen Nederlands.

De docent Nederlands biedt extra ondersteuning bij de uitleg en oefening van regels en conventies van de Nederlandse taal. Daarnaast besteedt de docent Nederlands expliciet aandacht aan taalleerstrategieën.

3.       Extra ondersteuning Nederlands

Op deze momenten werken jongeren aan hun eigen leervragen. Dit kan zowel individueel als in kleine groepjes. Er kan sprake zijn van zowel reteaching als preteaching. Een docent met NT2-expertise begeleidt deze momenten. Bepaal als school de verdeling tussen de drie pijlers. Denk hierbij aan het verdelen van tijd en wie doet wat.

Toetsing

Een soepele overgang van een ISK-traject naar het regulier VO en MBO is van groot belang voor de verdere taalontwikkeling, schoolloopbaan én kansen op de arbeidsmarkt van de leerlingen. In de ISK is toetsing gebaseerd op het Raamwerk NT2 en ERK-niveaus, in het VO en MBO wordt er echter getoetst volgens de referentieniveaus Taal en Rekenen van Meijerink, ook wel de F-niveaus genoemd. In hoeverre zijn die niveaus vergelijkbaar en wat betekent dat voor een soepele overgang voor de toetsing van deze leerlingen? Het Raamwerk NT2 laat immers de opbouw in de taalontwikkeling zien terwijl het referentiekader gekoppeld is aan de einddoelen van ons regulier onderwijssysteem. Vraag je dan ook af wat je doel is alvorens je beslist welke toets je inzet. Het Raamwerk NT2 houdt bijvoorbeeld meer rekening met de stappen die een tweede taalverwerver doorloopt en biedt dus soms meer ruimte. Ook bij toetsing is het belangrijk om als school een gezamenlijke visie te ontwikkelen en van daaruit het toetsbeleid vorm te geven.

Inspirerende dag LOWAN-vo

Ik vertrok naar de studiedag met de vraag  ‘Hoe zorgen we voor een soepele overgang van ISK naar regulier onderwijs?’ Na een boeiende en inspirerende dag kom ik thuis met een heleboel praktische tips, nieuwe connecties én net zoals dat vaak voorkomt leidt ook nu een antwoord weer tot een heleboel nieuwe vragen. 'Ik ben niet nieuwsgierig, ik wil alleen graag alles weten’.

Blog van Judith Wolfs. Judith is als onderwijskundig leider verbonden aan VISTA college en maakt deel uit van het teacher leaders collectief van KPC Groep.

 

Reacties

Reageer zelf of bekijk alle reacties

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Judith Wolfs
Adviseur
073-6247247

E-mail Judith