Rekenonderwijs echt verbeterd? Het TIMSS-onderzoek onder de loep.

16 december 2020

Vorige week kwam er goed nieuws naar buiten over het rekenonderwijs op de basisschool. “Rekenen op basisscholen gaat beter”, was de kop boven het bericht. Het nieuws komt voort uit het TIMSS-onderzoek dat sinds 1995 elke vier jaar gehouden wordt. Daaruit blijkt dat leerlingen in groep 6 beter zijn gaan rekenen. Waar “we” het in 2015 nog niet zo best deden, hebben we nu gelukkig weer de weg omhoog gevonden.

Goed nieuws inderdaad. Maar kunnen we nu meteen de slingers ophangen? Dat niet in mijn ogen. Enkele nuanceringen zijn op hun plaats. Het responspercentage van het onderzoek was maar 46%, hierdoor zijn de uitspraken van het onderzoek dus niet helemaal betrouwbaar. Daarnaast valt me op dat we ons vergelijken met landen die onder ons staan. Laten we ons vooral vergelijken met de Aziatische landen die al geruime tijd bovenaan staan, zoals China, Singapore en Japan. Zo stellen we zelf ook hoge doelen.

Functioneren in onze maatschappij
In het peilingsonderzoek dat vanuit de onderwijsinspectie is gedaan, vallen ook een paar uitkomsten op. Zo wordt het fundamentele minimumniveau (1F) behaald door 94% van de leerlingen. En we weten dat dit niveau niet voldoende is om goed te kunnen functioneren in onze maatschappij. Het streefniveau (1S) wordt slechts door 47% behaald terwijl de ambitie op 65% ligt. Het TIMSS-onderzoek geeft aan dat we in de lift zitten maar samen met het peilingsonderzoek vanuit de onderwijsinspectie zien we dat er nog genoeg te doen is. Overigens: in dit schooljaar gaat de onderwijsinspectie op een nieuwe manier onderzoeken of de leerlingen de referentieniveaus behaald hebben. Ze gaat daarbij rekening houden met de verschillende leerlingenpopulaties op de scholen.

Rekenen op de agenda
Op de scholen die ik begeleid zie ik gelukkig dat rekenen steeds belangrijker wordt en dat niet alleen maar taal en lezen hoog op de agenda staan. Scholen zijn zich ervan bewust dat er iets te doen staat met betrekking tot het rekenonderwijs. Nieuwe rekenmethodes kwamen op de markt de afgelopen jaren waarbij een of twee doelen per week centraal staan. Fijn voor de leerlingen om zo echt goed een leerdoel eigen te maken en goed voor leerkrachten die op deze manier worden meegenomen in een hele duidelijke opbouw van de rekenleerlijn. Goede ontwikkelingen maar belangrijk is dat we goed de vinger aan de pols houden. Met een nieuwe rekenmethode aanschaffen zijn we er nog niet.

Kritisch kijken
Rekenen aan één of twee doelen per week schept rust en duidelijkheid voor kinderen. Maar vergeet daarnaast niet te werken aan het onderhouden van de rekendoelen die al aan bod zijn geweest. Het onderhoud hiervan wordt niet in elke nieuwe rekenmethode meegenomen. Het onderhouden van deze doelen moet dagelijks terugkomen naast het nieuw aan te leren leerdoel. De begripsfase komt bij veel methodes nu beter naar voren. Mijn tip: blijf hier als school kritisch naar kijken. Begripsfase betekent dat het kind echt begrijpt wat het aan het doen is. In deze fase is het belangrijk dat er materialen zijn en dat er getekend wordt. Ga daarbij ook vooral veel korte rekengesprekken aan met kinderen. Wat doen ze en waarom?

Niet te snel afwijken
In alle nieuwe methodes zie ik differentiatie in de rekenopdrachten. Te snel wordt er soms afgeweken van de rekenopdrachten omdat ze te moeilijk zouden zijn. Ik geef altijd het advies: probeer zoveel mogelijk hoge verwachtingen vast te houden. Snapt het kind de rekenopdracht niet, pak dan terug naar de begripsfase en probeer het daarna nog een keer.

Terugpakken naar de begripsfase “ook al staat dat niet op de planning van die dag” en kennis hebben van de leerlijn. Dát gun ik elke leerkracht. Dan heb je als school de regie over het rekenonderwijs en kun je aansluiten bij wat de kinderen echt nodig hebben om zo het streefniveau wel te halen.

Bibliografie
Inspectie van het Onderwijs. (2020, 03 31). Opgehaald van www.rijksoverheid.nl: https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2020/03/31/peilingsonderzoek-taal-en-rekenen-in-het-basisonderwijs-2018-2019/peilingsonderzoek-taal-en-rekenen-in-het-basisonderwijs-2018-2019.pdf

Inspectie van het Onderwijs. (2020). https://www.onderwijsinspectie.nl. Opgehaald van https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/onderwijsresultaten-primair-onderwijs/naar-een-nieuw-onderwijsresultatenmodel

Mullis, I., Martin, M., P. Foy, D. K., & Fishbein, B. (2020). https://timssandpirls.bc.edu/timss2019/. Opgehaald van https://timss2019.org: https://timss2019.org/reports/wp-content/themes/timssandpirls/download-center/TIMSS-2019-International-Results-in-Mathematics-and-Science.pdf

Nieuweboer, I. (2020, december 9). Opgehaald van https://nmi.invoo.nl/: https://nmi.invoo.nl/artikelen/timms-onderzoek-is-nog-geen-reden-tot-feest/

redactie onderwijscommunity. (2020, juni 16). Opgehaald van https://www.onderwijscommunity.nl:https://www.onderwijscommunity.nl/2020/06/streefniveau-basisonderwijs-slechts-door-één-derde-gehaald/

Ondersteuning bij verbeteren van rekenonderwijs

Reacties

Reageer zelf of bekijk alle reacties

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Kirsten Heezius
Adviseur
073-6247247

E-mail Kirsten