Samenleving uitdagen tot volwassenheid

29 januari 2019

Volgens Gert Biesta, keynote spreker op het seminar ‘werk maken van pedagogiek’van 17 januari jl., begint het ‘werk maken van pedagogiek’ met momenten. Momenten die een appèl doen op ons pedagogisch vermogen. In dat opzicht valt pedagogiek niet te regisseren. Ook Ton Bruining, die in zijn verhandeling de focus legde op de pedagogische opdracht in relatie tot professionaliseringsbeleid, kwam tot deze conclusie. Pedagogiek lijkt vooral te gaan om ‘handelen in het moment’. De kernvraag daarbij is: ‘Wat staat mij, wat staat ons nu te doen, vanuit mijn rol, mijn opdracht?’ Daarbij leek Biesta op te roepen tot een bepaalde professionele ongehoorzaamheid: durf brutaal te zijn, durf te proberen. Vraag vooraf niet om toestemming; vraag achteraf om vergeving. Houd daarbij zicht op wat van wezenlijk belang is en kijk waar je tegen de grenzen van het wezenlijke aan loopt.

Onvolwassen verwachtingen

Biesta deed een gedurfde uitspraak, die mij in de dagen na het seminar nog heeft beziggehouden. "Het onderwijs heeft last van onvolwassen verwachtingen vanuit de samenleving, met name de verwachting dat het onderwijs perfect kan worden. Zodoende is het onderwijs de klusjesman van de samenleving." Met volwassenheid bedoelt Biesta het op de juiste manier omgaan met verlangens. Niet altijd het toegeven aan wat je wil ( ‘instant gratification) en ook niet zozeer het tegenovergestelde, namelijk het onderdrukken van je verlangens. Volwassenheid draait volgens Biesta om het bewustworden en vervolgens selecteren of omvormen van je verlangens naar goede verlangens. Verlangens die als het ware kracht geven voor goed leven en goed samenleven. Met andere woorden: een volwassen mens stelt zichzelf de vraag: ‘Is wat ik verlang, ook wat ik zou moeten verlangen?’ In dat kader begrijp ik het onvolwassene van onze samenleving. Het lijkt immers vaak te draaien om directe bevrediging. ‘I want it all, and I want it now’. Soms lijkt onze maatschappij op een stampvoetend kind in het snoepjesgangpad van de supermarkt.  

Vergaarbak

Het onderwijs ervaart veel druk door die kinderlijke maatschappelijke verlangens. De school wordt al snel een vergaarbak van problemen waar de samenleving zich geen raad mee weet. Het antwoord is dan: de scholen moeten het maar doen. Tegelijkertijd zijn deze onderwerpen problematisch, juist omdat ze complex zijn! Omdat mensen er een sterke mening over hebben. Omdat er geen pasklaar antwoord voor is. Onderwerpen als burgerschap of seksuele diversiteit zijn van essentieel belang en kunnen daarom niet simpelweg afgedaan worden als onvolwassen verlangens. Het is echter wel onvolwassen om voor een complex en gevoelig probleem een simpele oplossing te verwachten, namelijk dat het probleem verdwijnt is als er maar lestijd aan wordt besteed.

Grensoverschrijdend gedrag

Vanuit de dialoogtafels, waarvan ik er één mocht leiden, werd me duidelijk dat maatschappelijke problemen precies dàt zijn: een probleem van de hele maatschappij. Aan onze tafel werd gesproken over scholieren die door grensoverschrijdend gedrag niet langer op het schoolterrein toegelaten konden worden. Maar in langdurige schorsing zag de school geen heil. Daarmee werd het probleem volgens de school in de schoenen van een andere partij geschoven. Daarom stelde deze school zich kwetsbaar op en riep alle betrokken partijen bij elkaar. Gemeente, jeugdzorg en school waren volop betrokken bij de begeleiding van deze kwetsbare jongeren vanuit gemeenschappelijke belangen maar vooral gedeelde zorg  Zo werden de handen ineengeslagen om voor deze jongeren een zo goed mogelijk alternatief te vinden om toch hun diploma te kunnen halen.


Wanneer het onderwijs een onvolwassen verwachting bespeurt, mag zij dat probleem dus rustig terugleggen bij de maatschappij. Niet om de eigen verantwoordelijkheid te ontlopen, maar om de samenleving uit te dagen tot volwassenheid.

Blog van Maegen Officer, leerkracht en intern begeleider in het primair onderwijs. Daarnaast is zij als adviseur verbonden aan KPC Groep. 

Reacties

Reageer zelf of bekijk alle reacties

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Maegen Officer
Adviseur
073-6247247

E-mail Maegen