Als een sterker netwerk uit de coronacrisis komen

4 juni 2020

Maatschappelijke ontwikkelingen, technologische innovaties, economische bewegingen, en de invloed van bijvoorbeeld de corona-crisis hierop en op de fysieke, sociale en psychologische conditie van mensen vragen wendbaarheid van ons allemaal.

De democratie en de politiek worden op de proef gesteld. De gezondheidskundige consequenties en de economische crisis schreeuwen om vindingrijkheid van allerlei sectoren. De technologie wordt uitgedaagd. En de crisis onderstreept de betekenis van de publieke dienstverlening, van de gezondheidszorg, de politie en het onderwijs. Het is natuurlijk verschrikkelijk wat er gebeurt, maar de corona-crisis laat ook zien welk vermogen er schuilt in de samenleving en in scholen. Hier wil ik ingaan op wat er in het beroepsonderwijs gedaan kan worden om de lessen van corona te verduurzamen.

Waardevolle onderwijsmensen

De coronacrisis plaatste het hele onderwijs voor een enorme urgentie. De zeer ingrijpende externe verandering vereiste om in zeer korte tijd nieuwe manieren van afstandsonderwijs te realiseren. Dankzij wendbaarheid, creativiteit, zelfsturing en ondernemerschap van onderwijsprofessionals is dat gelukt. Meer dan ooit wordt in de huidige crisis duidelijk dat de wendbaarheid van schoolorganisaties en van onderwijsmensen belangrijk is.

De huidige crisis maakt duidelijk waar de persoonlijke drijfveren van mensen zitten. De persoonlijke inzet van leraren tijdens de coronacrisis mag wat mij betreft straks bijgezet worden in het ‘museum van hun leven’. Missie, passie, roeping, opgave, doel en focus waren overduidelijk en leraren lieten ondernemerschap, wendbaarheid en zelfsturing zien. De afgelopen periode werd vooral slim gebruik gemaakt van wat er al aan mogelijkheden voorhanden was. Ontwikkelingen die vaak traag verlopen kregen juist nu een kans. Wendbaarheid door kort cyclisch ontwerpen, uitproberen en ervaringen delen. Om het allemaal mogelijk te maken moesten scholen vertrouwen en konden bouwen op de zelfsturing van leraren.

Het MBO als waardevol netwerk

Om duurzaam gebruik te kunnen blijven maken van de passie en talenten van leraren, om lering te kunnen trekken uit de lessen van de coronacrisis is dit het moment waarop scholen zich kunnen bezinnen op het verder ontwikkelen van het lerend vermogen van de organisatie. Wel eerst ontspannen natuurlijk, want het was en is nog altijd een heftig avontuur. Door met elkaar verhalen te delen en te reflecteren kunnen leraren, onderwijsteams en schoolorganisaties zich bezinnen op nieuwe mogelijkheden om leren en opleiden waardevoller te maken voor deelnemers, bedrijfsleven en samenleving.

Verduurzaming middelbaar beroepsonderwijs

In het MBO Groeiboek van KPC Groep worden vijf dimensies uitgewerkt waarmee in beeld gebracht kan worden welke perspectieven er zijn voor de verdere verduurzaming van het middelbaar beroepsonderwijs.

Bij kennis uitwisselen gaat het om kennisnemen van de nieuwste ontwikkelingen en toepassingen in de eigen praktijk. Bij collectief praktijkonderzoek gaat het om de betekenis van praktijkonderzoek dat samen met netwerkpartners wordt uitgevoerd. Bij co-creatie gaat het om de groeikracht die schuilt in het samen met partners ontwerpen van nieuwe werkpraktijken. Bij integratie gaat het om 'grensverkeer' tussen bijvoorbeeld de school en een bedrijf, waarbij niet alleen leerlingen stagelopen, maar bijvoorbeeld ook bedrijfsexperts in de school gaan werken en leraren in het bedrijf. Bij netwerkorganisatie gaat het om het doorbreken van grenzen tussen het MBO en het bedrijf.

In het MBO Groeiboek worden voor iedere dimensie drie ontwikkelstadia uitgewerkt, de mogelijke ontwikkeling in iedere dimensie krijgt een illustratie met voorbeelden uit de MBO-praktijk. Daarnaast worden voor iedere dimensie instrumenten aangereikt die samen een 'gereedschapskist' van 45 methodieken opleveren.

V-model

Met behulp van het MBO Groeiboek kunnen leraren, onderwijsteams, intern begeleiders en schoolleiders vijf stappen zetten in het streven naar een vitalere en daarmee wendbaardere en duurzamere organisatie: verbinden, verkennen, vitaliseren, verlichten en veranderen.

Bij Verbinden gaat het om activiteiten die bedoeld zijn om een draagvlak te scheppen voor de ontwikkeling van het beroepsonderwijs. Daarbij wordt niet alleen gedacht aan leraren en onderwijsteams maar ook aan educatieve en maatschappelijke partners, bedrijven en overheid. De vijf dimensies in het groeiboek en de daarbij passende instrumenten helpen bij het aangaan van verbindingen. Zo verander je verbinden van een containerbegrip in een werkwoord.

Bij Verkennen gaat het niet alleen om het uitvoeren van praktijkonderzoeken maar vooral ook om het in beeld brengen van het MBO als netwerkorganisatie en het onderzoeken van de groeipotentie daarvan. In het groeiboek zit een zelfevaluatie-instrument waarmee de kartrekkers in het onderwijs samen met collega’s, teams, schoolleiders en met belanghebbenden zoals bedrijven en ook studenten op vijf dimensies hun gezamenlijk ontwikkelpotentieel in kaart kunnen brengen.

Bij Vitaliseren gaat het om concrete maatregelen om het team, het educatief netwerk en de samenwerking met bedrijven door te ontwikkelen als een krachtige leer- en ontwikkelomgeving. Dan gaat het niet alleen om het in gang zetten van allerlei ‘cross-overs’, zoals samenwerkingsprojecten met partners uit het bedrijfsleven, maar vooral ook om de versterking van de professionele ruimte die medewerkers met elkaar en met netwerkpartners vormen,

Bij Verlichten gaat het erom dat er niets steeds weer iets bijkomt, maar gaat het vooral om het bezinnen op maatregelen die nodig zijn om ontwikkeling mogelijk te maken. Dat kan betekenen dat er niet alleen gekeken moet worden naar wat er gecreëerd en verbeterd moet worden, maar ook naar wat afgezwakt en geschrapt kan worden. Verlichten betekent in die zin niet alleen ontlasten om iets nieuws mogelijk te maken maar ook licht werpen op nieuwe mogelijkheden.

Bij Veranderen gaat het om het opnieuw inrichten van de organisatie, van werkprocessen, van regels en van rollen en taken. Dat doe je door elkaar op te zoeken. Zo heeft de mensheid zich sinds de kampvuurgesprekken in de grotten van Lascaux – feitelijk de eerste scholen – ontwikkelt. Hierdoor zijn we nu in staat om putjes te graven op Mars.

Geïnteresseerd? Download het MBO-Groeiboek

Reacties

Reageer zelf of bekijk alle reacties

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Dr. Ton Bruining
Adviseur/R&D KPC Groep
06–53221513

E-mail Ton