Bewegend leren: “Sta goed stil bij je vertrekpunten”

15 november 2021

Bewegend leren is ‘hot’. Zeker door de corona heeft de aandacht voor bewegen een forse impuls gekregen. Dat merkt ook Marjolein van Oenen aan de vragen die ze krijgt uit het veld.

Is bewegend leren een nieuwe trend? Aan aanbod is er in ieder geval geen gebrek. De aanbieders van (online)beweegprogramma’s,  methodes en beweegmaterialen buitelen over elkaar heen. Als onderwijsadviseur maakt Marjolein van Oenen leraren en scholen wegwijs op het gebied van bewegend leren en helpt ze hen keuzes te maken. Want bewegend leren: waar begin je aan en wat is de eerste stap?

We spreken Marjolein daags na de landelijke studiedag die ze verzorgde en die deelnemers trok uit diverse onderwijssectoren. Stilzitten was er overigens niet bij in deze eendaagse die eigenlijk een cursus is in pocketvorm. Een mix van uit wetenschappelijke inzichten gedestilleerde theorie, praktijkcases en niet te vergeten oefeningen. De deelnemers gingen aan de slag met beweeginterventies die in of voorafgaand aan lessen toepasbaar zijn.

De bomen en het bos

Aan de vragen die uit het veld bij haar komen merkt Marjolein dat bewegend leren scholen aan het denken zet of en hoe bewegen ingebed kan worden in de lessen. “Wat me opvalt is dat leraren en schoolleiders soms door de bomen het bos niet meer zien bij al dat aanbod en de beloftes die hen soms worden voorgeschoteld. Er is ook zoveel. Kijk maar eens op internet. Zoals beweegprogramma’s voor taal- en rekenlessen, video’s met lesideeën, maar ook springmatten en stickers voor trappen. Op mijn studiedag reik ik mensen handvatten aan om scherper te kijken naar wat ze echt kan helpen. Ook neem ik ze mee in hoe je beweeginterventies doelgericht kunt inzetten in je onderwijs.”

Vertrekpunten bepalen

Dat is geen overbodige luxe. Het maken van gefundeerde keuzes vraagt om inzicht en kennis van zaken. Marjolein: “Zo blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek dat als je leren en bewegen wilt combineren, de beweging niet te makkelijk maar ook niet te complex mag zijn. Dat moet je wel weten als je aan de slag wilt met bewegend leren. Want ofwel het bewegen heeft geen effect, of je belast juist te veel het werkgeheugen en dan schiet je je doel voorbij.” De startvraag die je je moet stellen, is: heb je het over bewegend leren of gaat het over bewegen én leren. “Ik sta daarom altijd stil bij het doel dat de beweegactiviteit moet dienen. Gaat het om een cognitief doel of een beweegdoel? Als school heb je vertrekpunten nodig. Waarop moeten we letten als we programma’s of materialen aanschaffen? Wat is er wetenschappelijk bewezen?”

Breinwetenschapper Erik Scherder

Dat lerend bewegen van betekenis kan zijn, dat staat voor Marjolein buiten kijf. “Zo is bekend uit onderzoek dat bewegend leren heel goed werkt bij het automatiseren van kennis. En dat kinderen die moeilijk leren zich beter kunnen concentreren als ze voorafgaand de les beweegactiviteiten hebben.” Over de invloed van bewegen op cognitie staat op deze site een uitgebreid interview met breinwetenschapper Erik Scherder. De hoogleraar neuropsychologie gaat onder meer in op de effecten van bewegen en het concentratievermogen van leerlingen. Erik Scherder: “Eén van de executieve functies van het brein is remming. Dat is een cruciale factor die invloed heeft op je gedrag en op je cognitie. Je onthoudt datgene wat je belangrijk vindt. Kinderen met adhd hebben daar meer moeite mee omdat hun ‘filter’ het niet zo goed doet. Als alles even interessant wordt, dan kun je geen aandacht geven. Je moet remmen om te filteren en aandacht te geven. Door te bewegen verbeter je die remming en hebben kinderen meer aandacht, meer concentratie. Doordat ze beter kunnen filteren, kunnen focussen hebben ze ook meer controle op impulsief gedrag. Dat is allemaal gebaseerd op studies. Door onderzoek zijn er inmiddels veel antwoorden gevonden en is er reeds veel bekend over de invloed van bewegen op cognitie.”

Onderwijskundige link

De brug slaan tussen wetenschappelijke inzichten en het primair proces. Dat is de insteek van Marjolein. “Ik ben onderwijsadviseur en kijk dus met een onderwijskundige bril. Daarom breng ik ook nuances aan en wil ik ook mensen kritisch laten nadenken over wat ze precies willen met bewegend leren en wat daarvoor nodig is. Ik merk bijvoorbeeld dat leraren op zoek zijn naar manieren om de concentratie van leerlingen te verbeteren. Ik help ze om met realiteitszin te kijken naar wat er is en wat ertoe doet. Eerlijk gezegd ook om ze te beschermen nu bewegend leren een soort hype aan het worden. Er ligt al zoveel op het bord van leraren.”

Onafhankelijke positie

Even terug naar de afgelopen studiedag. De motieven om deel te nemen blijken divers. Sommige deelnemers komen vooral om zicht te krijgen op het enorme aanbod aan programma’s en materialen (“Wat kunnen we ermee? ”). Anderen zijn meer op zoek naar een slimme strategie om een balans te vinden tussen de natuurlijke “beweegdrang” van kinderen en de noodzakelijke concentratie in hun les.  Weer andere deelnemers benutten de studiedag vooral om bouwstenen te verzamelen voor de implementatie van een plan van aanpak voor hun school. Marjolein: “Een van de deelnemers vertelde me dat deze studiedag haar geruststelde over de interventies die ze deed en dat ze nu bevestiging had gekregen dat ze waardevolle dingen deed met beweegvideo’s. Vanuit een onafhankelijke rol wil ik onderwijsmensen verder op weg helpen. Ik houd ze voor dat ze goed naar hun onderwijskundige doelen moeten kijken. Daar gaat het uiteindelijk om. Dan surf je niet mee op een hype maar heeft lerend bewegen echt meerwaarde voor de leerlingen en je primaire proces.”

 

Bekijk hier programma studiedag

 

 

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Marjolein van Oenen
Adviseur
085-2101580

E-mail Marjolein