De comeback van de pedagogische opdracht

2 januari 2019

“We zien in allerlei strategische plannen van besturen en schoolplannen de begrippen opduiken die pedagoog Biesta hanteert. Er wordt dan uitgelegd dat kwalificatie, socialisatie en subjectificatie belangrijk is voor leerlingen. Meestal is in die plannen niet zo duidelijk wat het vraagt van de school, de teams, de leraren om: de balans terug te brengen, om weer aandacht te hebben voor de pedagogische opdracht.” In gesprek met Ton Bruining met het oog op het aanstaande seminar ‘Werken aan pedagogiek’.


Waarom dit seminar over pedagogiek en professionalisering?

“Goed onderwijs is onderwijs waarin scholen, onderwijsteams en individuele leraren op een aandachtige manier zorg hebben voor kwalificatie, socialisatie en subjectificatie (of persoonswording), voor een goede balans tussen deze drie kernopgaven van het onderwijs en voor een integratie van deze drie domeinen. Helaas is de nadruk de afgelopen decennia in alle onderwijssectoren op het kwalificeren en presteren komen te liggen en is het onderwijs ook gefragmenteerd.”

Kun je die waarneming wat concreter maken?

“Neem bijvoorbeeld de zorg voor subjectificatie. Deze wordt vaak overgelaten aan de mentor of de studieloopbaandocent, terwijl het een opdracht is voor het hele team en voor alle leraren. We zien in allerlei strategische plannen van besturen en schoolplannen de begrippen opduiken die Biesta hanteert. Er wordt dan uitgelegd dat kwalificatie, socialisatie en subjectificatie belangrijk is voor leerlingen. Meestal is in die plannen niet zo duidelijk wat het vraagt van de school, de teams, de leraren om: de balans terug te brengen, om weer aandacht te hebben voor de pedagogische opdracht, wat het vraagt om in het belang van de leerling risico’s te nemen om goed onderwijs te maken, onderwijs dat werkt, dat deugt en dat deugd doet.”

Hoe geeft KPC Groep zelf hier betekenis aan?

“KPC Groep is erop gericht om de realisatie van plannen die scholen maken te ondersteunen. In het R&D beleid van KPC Groep is de pedagogische opdracht van het onderwijs een belangrijk aandachtsgebied. Om die reden begeleid ik als co-promotor naast Gert Biesta het promotieonderzoek van Lisette Bastiaansen naar aandacht in onderwijs en maak ik deel uit van de lectorenkring Pedagogische dimensies en de lectorenkring Normatieve professionalisering. De inzichten die hieruit ontstaan delen we actief met het veld.”

Het gedachtegoed van Gert Biesta krijgt momenteel veel weerklank in het onderwijsveld. Zijn publicaties bereiken een groot publiek hoewel het geen makkelijk verteerbare kost is. Wat maakt hem in jouw ogen tot een relevant denker over goed onderwijs?

“Ons onderwijs gaat niet beter worden wanneer we leraren, schoolleiders, ondersteuners en lerarenopleiders gaan voeden met hapklare brokken. Gert heeft met zijn werk de aandacht gericht op een onderwijsopdracht die verwaarloosd is. Het zal niet gemakkelijk zijn om de aandacht voor die opdracht weer te herstellen. Gert daagt met zijn werk onderwijsmensen uit om zelf weer na te denken in plaats van aan een of andere leiband te lopen. Om werk te maken van pedagogiek is méér nodig dan clichés.”


Op 17 januari vindt het seminar plaats. Wat is de boodschap achter het centrale thema van die dag ‘Werk maken van pedagogiek’.

“Werk maken van pedagogiek slaat op 3 zaken:
1. de noodzakelijke stap die we moeten maken van de mooie papieren plannen naar de onderwijspraktijk
2. de pedagogische praktijken die we in het onderzoek tegen komen. Op welke wijze creëren scholen en schoolleiders de professionele ruimte om de opdracht van het onderwijs door te ontwikkelen
3. welke mogelijkheden zijn er ook voor te zorgen dat ook leraren, onderwijsteams en scholen blijven kwalificeren. Hoe leer je als leraar die zijn hoofd op zijn romp heeft staan om te gaan met leerlingen die hun hoofd tussen de duimen hebben? Hoe ga je om met de wereld rond de school, waarin de verhoudingen tussen mensen veranderen en maakbaarheid een illusie blijkt. is gebleken. Welke professionele ruimte is nodig om een goede leraar te worden of te blijven?”

Wat nemen deelnemers in hun bagage mee naar huis?

“Als deelnemer ga je onder ogen zien wat de pedagogische opdracht vraagt in jouw praktijk, wat je moet doen om iedereen – leerlingen en hun ouders, teams en de leraren die er in werken – recht te doen, wat je los zou kunnen of moeten laten om oude patronen te doorbreken. Maar ook wat de pedagogische opdracht aan moed vraagt van bestuurders en schoolleiders, van lerarenopleiders en van leraren. Je wordt uitgedaagd om weg te gaan met een opdracht om er (nog beter) voor te zorgen dat in de frontlinie van het onderwijs de vertaalslag wordt gemaakt van mooie en zinnenprikkelende concepten naar de harde realiteit.”

Zelf lever je ook een bijdrage aan het seminar. Wat mogen deelnemers van jouw onderdeel verwachten en wat verwacht jij van deelnemers?

“In mijn bijdrage richt ik me nadrukkelijk op de professionaliseringsopdracht die scholen, schoolleiders en leraren zelf hebben. Daarbij put ik uit de inzichten die ik als onderzoeker en lector, als docent en als adviseur heb opgedaan. Van de deelnemers verwacht ik dat ze het lef hebben om onder ogen te zien wat er moet gebeuren en wat zij zelf kunnen doen. Het is mijn bedoeling om los te komen van beleidsmatige kwaakspraak.”


Tot slot. Welke uitspraak of stellingname van Biesta krijg jij meteen op je netvlies en waarom vind jij die hout snijden?

“Net als Gert Biesta maak ik me zorgen over de ogenschijnlijke mooie en hartverwarmende uitspraak van leraren die het zo geweldig vinden om met kinderen te leren. Om werk te maken van pedagogiek is meer nodig. Goed onderwijs vraagt om professionals die ook doordrongen zijn van de professionele opdracht die ze hebben. Het kijken naar kinderen en het samen leren met kinderen is daarin belangrijk, maar het is niet genoeg.”

 

Meer over het seminar 'Werk maken van pedagogiek'

 

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Dr. Ton Bruining
Adviseur/R&D KPC Groep
06–53221513

E-mail Ton