Onderwijskwaliteit: 5 adviezen voor bestuurders

28 juni 2019

Blog door Reen Pouwels

Als bestuurder wordt u nadrukkelijker dan ooit aangesproken op uw verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de scholen en opleidingen. In het Vernieuwde Toezicht van de onderwijsinspectie staat het kwaliteitszorgsysteem ‘van het bestuur’ centraal. Het Vernieuwde Toezicht is bedoeld als prikkel om bestuurlijk handelen en bestuurskracht te verbeteren en daarmee de onderwijskwaliteit te verbeteren. Oftewel: goede schoolbesturen zijn in staat om de kwaliteit van het onderwijs in hun scholen te verbeteren.

So far so good. Maar tot mijn verbazing blijkt er weinig tot geen wetenschappelijke onderbouwing voor de relatie tussen bestuur en onderwijskwaliteit. En voor zover die relatie er al is, is het een indirecte relatie. (Honingh, Ruiter en Van Thiel, 2017-2018).

Voor de besturen ligt er dan ook een uitdaging om te zorgen dat deze indirecte invloed zo effectief mogelijk ingezet kan worden. 

Hieronder 5 invalshoeken voor bestuurders om handen en voeten te geven aan het kwaliteitsbeleid.

 

1. Een gedeeld referentiekader

‘Kwaliteit’ is een kauwgum-begrip. Bepaal samen met de mensen in de school en de andere betrokkenen (zoals ouders) wat ‘kwaliteit’ voor de school betekent. Gebruik de ambities van het school als uitgangspunt en kies voor een brede kwaliteitsopvatting die recht doet aan alle functies van het onderwijs: kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming. Door te kiezen voor een brede kwaliteitsopvatting krijgen alle functies de aandacht die ze verdienen en wordt verkokering voorkomen.

2. ‘Kwaliteit’ is meetbaar én merkbaar

Indicatoren voor onderwijskwaliteit zijn niet alleen meetbaar maar ook merkbaar. Meetbare indicatoren zijn bijvoorbeeld toetsresultaten, examenresultaten en resultaten van tevredenheidsonderzoeken. Merkbare indicatoren kunnen zijn: samenwerking die op gang komt, leergemeenschappen die ontstaan, docenten die initiatieven kunnen of mogen nemen etc. Een eenzijdige focus op meetbare indicatoren verengt de sturing waardoor de ‘merkbare’ indicatoren minder belangrijk worden geacht. Je doet daarmee de school tekort.

3. Eenvoud en focus

Houd het systeem van kwaliteitszorg simpel en overzichtelijk. Een meerjarenplanning waarbij in een cyclus van enkele jaren de relevante onderwerpen aan bod komen, zorgt voor doelgerichtheid en hanteerbaarheid. Vermijd ellenlange lijsten met verbeterpunten. Ben Tiggelaar, expert in leiderschap en verandermanagement, adviseert om aan één doel tegelijk te werken voor maximaal resultaat en bij meerdere doelen te prioriteren. Zijn publicatie 'De ladder' is een aanrader.

4. Deel informatie

Of het nou gaat om toetsresultaten of resultaten van tevredenheidsonderzoeken: deel en bespreek de resultaten breed in de organisatie. Gebruik de informatie voor bewustwording, om van te leren en te verbeteren. 

5. Peerfeedback helpt

Juist omdat er nog weinig bekend is over de relatie tussen bestuur en onderwijskwaliteit helpt het om ervaringen uit te wisselen met collega-bestuurders. Initiatieven om bestuurlijke visitaties te organiseren verdienen alle lof en navolging. Het kan ook in een ‘light’ versie door bijvoorbeeld een thematische rondetafelbijeenkomst te organiseren met scholen uit de regio.

 

Last but not least: mensen maken de school.

Systemen en processen kunnen nog zo goed op orde zijn: de mensen maken de school. Een open deur maar vergeet daarom ook niet over de drempel te stappen.

De conciërge, de administratiemedewerker, de docent en de schoolleider: met elkaar zorgen ze voor een leerklimaat waarin leerlingen goed gedijen. Investeer in medewerkers. Dit komt ten goede aan de medewerkers én de school. Stevig bestuurlijk handelen op het gebied van HRM is nodig om echte stappen te maken in het versterken van het onderwijs.

 

Bronnen

Honingh, M., Ehren ,M & Van Montfort, C (2018) Het vernieuwde toezicht in het onderwijs; hooggespannen verwachtingen van kwaliteitszorg, bestuurskracht en maatwerk. Bestuurskunde 2018 (27) 4,19-29

Onderwijsraad (2015), Kwaliteit in het hoger onderwijs. Den Haag: Onderwijsraad

Tiggelaar, B. (2018). De Ladder. Soest: Tyler Roland Press BV  

 

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Reen Pouwels
Adviseur
073-6247247

E-mail Reen