Over coachen van leerlingen en “het zweet op de juiste ruggen”

22 juni 2022

Vrijwel elke schoolgids weet te melden: de mentor is de spil in de begeleiding van de leerling. Binnen het mentoraat neemt coaching een steeds belangrijkere rol in. Wat zijn de uitdagingen hierbij en wat is nodig om te komen tot coaching met impact? In gesprek met Mirjam Gilhuis.

Mirjam verzorgt trainingen voor mentoren en leerlingbegeleiders die hun coachingsvaardigheden willen versterken. Een onderwerp dat haar na aan het hart ligt. Coachen noemt ze ‘het maken van de omgekeerde beweging’. “Als coachende mentor, maar dat geldt evenzeer voor de coachende leraar of coachende stagebegeleider, moet je het omgekeerde doen van wat je als docent doet. Als coach moet je je oordelen, meningen en adviezen uitstellen. Dat is voor docenten die de rol van mentor vervullen - en dat zijn er heel veel - ook een andere beweging. Je moet je ‘leraarpet’ afzetten. Coachen in de context van mentoraat en leerlingbegeleiding is vooral door middel van luisteren en vragen stellen ruimte scheppen zodat de leerling kan komen. En observeren hoe je aansluit bij de leerlingen zodat er contact ontstaat.”

Bewaren van balans

Om te kunnen coachen moet je eerst jezelf goed kennen, stelt Mirjam. “Wie ben ik en wat zijn mijn persoonlijke kwaliteiten en valkuilen? Zelfkennis is nodig om een goede coach te worden. Wat me in trainingen die ik geef opvalt, is dat mentoren zoeken naar een evenwicht tussen het er zijn voor de kinderen en hen leiden naar goede resultaten en de daarbij horende druk. Daarom is het bewaren van de balans tussen deskundigheid en betrokkenheid een belangrijke vaardigheid voor coachende mentoren en leraren. Het zweet moet op de juiste ruggen staan. Zeker nu in de nasleep van de coronatijd. Ik merk dat scholen met heftigere excessen te maken hebben dan vóór corona. Er is echt iets gaande. Dat heeft ook effect op mentoren en leraren.”

Basistraining

Grenzen aangeven en goed afbakenen is een van de onderwerpen die aan bod komen in de tweedaagse training over coachen die Mirjam voor KPC Groep verzorgt op 13 oktober en 1 november. (Deze kan overigens ook geheel op maat incompany plaatsvinden) De cursus legt een solide basis voor mentoren, stagebegeleiders en leraren in het vo en mbo die hun coachende rol meer diepte willen geven. Gespreksvaardigheden zijn daarin van belang: praten met de leerlingen in plaats van tegen. Er is in de training veel ruimte voor eigen casussen en voor praktijkoefeningen.

Het motto van deze training is: coachen van leerlingen, tussen contact en contract. Contact en contract zijn begrippen uit het gedachtegoed van de transactionele analyse (TA). Een praktische theorie die Mirjam gebruikt in haar training. Kern hiervan is dat mensen door het nemen van eigen verantwoordelijkheid en door zelfsturing komen tot persoonlijke groei. TA geeft handvatten om te analyseren wat er gebeurt tussen mensen die met elkaar communiceren en de ‘transacties’ die daarbij plaatsvinden.

Tussen contact en contract

Het maken van afspraken (‘contracteren’) is in het coachen van leerlingen essentieel en geeft houvast, merkt Mirjam op. “Het is belangrijk dat aan het begin van een coachingsgesprek of -traject de leerling aangeeft wat hij of zij nodig heeft van de mentor. De mentor moet op zijn beurt aangeven wat hij of zij kan bieden. Zeker als de leerling niet in staat is om aan te geven wat hij of zij nodig heeft in zijn leerproces. Als je als mentor aan het werk gaat in een coachende rol moet je eerst die stap nemen.”

Zelfonderzoek

Ook het contacteren is een randvoorwaarde om te komen tot effectieve coaching, merkt Mirjam op. “Om contact te maken met een leerling is zelfonderzoek nodig. Hoe sluit je aan bij deze leerling, ook als deze heel anders is dan jij.  Wat breng jij als unieke persoon die je bent als mentor in? Hoe gebruik je daarin je eigen ervaringen en wijsheden wel en welke zijn niet dienend voor de leerling. Unieke kwaliteiten die je zelf hebt als mens daarin naar voren brengen in je coaching maakt in mijn ogen het werk lichter. Er ontstaat dan ruimte waarin contact mogelijk is."

Geen stappenplannen

In haar training gaat Mirjam zeer praktisch te werk. “Maar ik doe niet aan stappenplannen. Dit is geen ‘dit-mag-niet-en-dat-mag-wel-training’. Er is bijvoorbeeld geen vast recept voor hoe je contact maakt met een leerling. Er zijn zoveel manieren. Bewustwording van je eigen opstelling en gedrag als mentor is hierin een belangrijke factor. Hoe doe ik het nu eigenlijk? Waar ben ik goed in? En wat is bij minder sterk? Ik zoek in de training naar ontmoetingen op de grens. Naar hoe je als leraar met lef en met open hart je vak als mentor kunt uitoefenen.”

 

Training: informatie en inschrijven 

 

 

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Mirjam Gilhuis
Adviseur
085-2101580

E-mail Mirjam