Snel dichten die kloof tussen onderwijs en ict!

24 augustus 2019

Martijn Hermsen werkt als adviseur, trainer en coach bij de Rolf groep nauw samen met KPC Groep op het gebied van ict en digitaal leren. Naast zijn kennis van digitaal geletterdheid is hij expert op het gebied van STEAM onderwijs. Vakgeïntegreerd en vakoverstijgend onderwijs rondom de vakgebieden: Science, Technology, Engineering, Arts & Mathematics. Nog te vaak zijn onderwijs en ict in zijn ogen gescheiden werelden. Een gesprek over de nieuwe rol van de leraar, de toegevoegde waarde van i-coaches en de kansen en bedreigingen van adaptief leren.

Laten we eerst inzoomen op de klas. Wordt beschikbare technologie in jouw ogen adequaat ingezet om het leren te ondersteunen of is het nog vaak ‘technologie om de technologie’?

“De leraar staat aan het roer en is de belangrijkste sleutel voor het succesvol inzetten van ict in het onderwijs, in de klas en met leerlingen. Nog te vaak worden ict en onderwijs als twee verschillende werelden gezien. Leraren hebben dikwijls alleen maar ‘last’ van techniek, voelen zich er niet mee vertrouwd en zien het als ‘weer iets er bij’. In de huidige tijd zit ict verweven in alles wat we doen."

"Waarom zouden we de kloof tussen onderwijs en ict in stand houden? ICT is niet iets dat je er bij doet. Je zet ict in bij alles dat je doet. Ook in de klas, of het nu gaat om het geven van instructie, het faciliteren van meer samenwerken tussen leerlingen, het afnemen van toetsen of het stimuleren van creativiteit: ict kan een middel en/of oplossing zijn. In welke sector je ook werkzaam bent, dus ook in het onderwijs, zul je vertrouwd moeten raken met technologie. I-coaches kunnen hierbij een belangrijke rol vervullen. De i-coach kent de onderwijskundige meerwaarde van ict in het onderwijs en weet de kloof tussen beide werelden te dichten. Als adviseur, trainer, coach begeleid ik i-coaches op de vloer en leid ik i-coaches op.”

Meer aandacht voor computational thinking, ict-vaardigheden, programmeren, coderen en mediawijsheid. Tal van nieuwe perspectieven op leren, samenwerken en lesgeven komen op het onderwijs af.  Ook moeten vaak grote ict-investeringen worden gedaan, zijn er heel veel aanbieders en is er een ‘oceaan’ aan tools en instrumenten. Wat vergt dat van leidinggevenden?

“Dat begint met vertrouwen uit handen kunnen en durven geven door het faciliteren van i-coaches. Wat de ict-er doet is bekend, namelijk vooral de dingen waar stekkertjes aan zitten zoals computers, printers en internet aansluiten. De i-coach gaat verder en zet zich ook in voor de onderwijskundige kant en didactische inzet van ict in het onderwijs. De i-coach adviseert directie bij het maken van keuzes en investeringen. Het gaat namelijk om goed onderwijs en dan volgt pas de techniek.”

Hoe kijk jij naar de veranderende relatie tussen ict en de rol van de docent. Wat wordt in onderwijs dat steeds meer op basis van ict technologie is ingericht de toegevoegde waarde van de docent?

“Onlangs heb ik nog een Google G-Suite training mogen verzorgen op een basisschool. We zijn aan de slag gegaan met drie applicaties van Google, namelijk: formulieren (forms), tekenen (draw) en sites. De niveauverschillen binnen het lerarenteam verdwenen als sneeuw voor de zon gedurende mijn training. De programma’s zijn namelijk zo ‘makkelijk’ en intuïtief dat iedereen wel erin slaagt om er mee te werken als de basis ict-vaardigheden op peil zijn. Al snel werd er door de deelnemers geroepen: “dit is hartstikke leuk voor onze leerlingen, dit kunnen ze zelf ook. We kunnen ze nu zelf een echte website laten maken over een bepaald thema of onderwerp. Ze zijn daar vast en zeker sneller en beter in dan wij!” Dit is wat ik wil bereiken in mijn training, dat leraren het gemak en eenvoud zien en ervaren. En dat ze zien hoe ze een nieuwe toepassing kunnen inzetten in de klas met leerlingen."

"Dan kom je dus op het volgende punt wat raakt aan de (nieuwe) rol van de leerkracht en dat is ‘durven loslaten’. Onderkennen dat de nieuwe generatie opgroeit in een maatschappij die doordrongen is van technologie. Zij kennen geen leven zonder en hebben de ervaring/beleving dat ict (internet, mobiele telefonie, tablets e.d.) er altijd geweest is en dus niet (meer) weg te denken is. Ze zijn er mee groot geworden, zelfs vergroeid in sommige gevallen. Ze zijn zo vertrouwd met technologie dat ze deze veel sneller en effectiever eigen weten te maken en in te zetten. Als leraar begeleid je dit proces en daarvoor is wel bepaalde basiskennis nodig van de technologie. Maar zelfs die kennis mag je opvragen bij de leerlingen. Jij stuurt als leraar vooral op kwaliteit van het onderwijs, het in de juiste context plaatsen, leerlingen uitdagen, ruimte geven om talenten te ontdekken. En je stuurt vooral op de ontwikkeling van vaardigheden zoals probleemoplossende vermogen, samenwerken, sociale vaardigheden en communicatie.

Door ict  komen er steeds meer mogelijkheden voor adaptief leren. Hoe kijk je hiernaar?

“Ieder kind dezelfde leerstof is niet meer van deze tijd. Belangrijk is dat we kinderen ruimte geven om vaardigheden te ontwikkelen en hun eigen talenten en interesses te ontdekken. We hebben niks aan leerlingen die aan het eind van hun schoolcarrière allemaal hetzelfde weten en kunnen, en niks willen omdat ze niet weten wat ze willen en kunnen bijdragen met hun talenten. Om goed te kunnen leren is een positieve leerbeleving nodig. Omdat de leerling op zijn eigen niveau opdrachten en toetsen maakt, voelt hij dat hij competent is. Het adaptieve lesmateriaal in online leerprogramma’s is gebaseerd op leerdoelen, het kennisniveau van de leerling en de vaardigheden die zij moeten leren. De volgorde van de opdrachten wordt vervolgens bepaald op basis van eerder behaalde resultaten en de algemene voortgang. Als leerkracht bepaal je per leerling welke doelen er behaald moeten worden."

"Op deze manier werken leerlingen zelfstandig toe naar hun eigen leerdoel en wordt stapsgewijs hun leerniveau verbeterd. Omdat de leerling op zijn eigen niveau opdrachten en toetsen maakt, voelt hij dat hij competent is. En dit draagt bij aan zelfvertrouwen en geeft dus ook die positieve leerbeleving. Een groot nadeel is ons onderwijssysteem waar het normaal is dat we leerlingen indelen op leerniveau. Adaptief leren kan leiden tot ongelijkheid in de klas en dat kan juist weer ten koste gaan van het zelfvertrouwen van leerlingen. De leraar is hierin weer de belangrijke factor om adaptief onderwijs uit te leggen zodat leerlingen elkaars niveauverschillen (lees: bijzondere vaardigheden en talenten) weten te begrijpen en te respecteren.”

Het is laten we zeggen het jaar 2025. Wat zie je dan voor je?

"Ik  zie onderwijs als een onderneming waar leerlingen effectief gebruik maken van technologie om hun leerproces in samenspraak met docent te faciliteren in gebouwen die bijdragen aan een positieve leerbeleving. Een omgeving die samenwerking en experiment stimuleert. Onderwijs dat midden in de maatschappij staat, beschikt over actuele kennis en gebruik maakt van de laatste technologische ontwikkelingen. Onze leerlingen zijn namelijk de toekomst!”

Je hebt ook zelf jonge kinderen die opgroeien in een steeds verdergaande gedigitaliseerde wereld. Wat verwacht jij als ouder van scholen?

“Als ouder verwacht ik van de school van mijn kinderen hedendaags en toekomstgericht onderwijs. Inzetten op een goede basis van taal en rekenen geïntegreerd met ict, bijvoorbeeld leren hoe een computer rekent en hoe kunstmatige intelligentie communiceert. Daarnaast moet de school leerlingen durven loslaten en ruimte bieden voor verdieping, verbreding en verrijking passend bij leerniveau, interesses en talenten van de leerling. De schoolomgeving en de leerkracht zal vaardigheden als samenwerken, onderzoeken en ontwerpen moeten simuleren bij de leerlingen. Met die verwachtingen kijk ik als ouder naar het onderwijs.”

 

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Martijn Hermsen
Adviseur
073-6247247

E-mail Martijn