'Van straffen wordt niemand beter'

13 september 2020

"Het is al meer dan tien jaar geleden dat ik bij Jan Ruigrok een training over herstelrecht heb gevolgd. En wat ik daar geleerd heb gebruik ik nog dagelijks. Het is een manier van denken, die je wanneer je ermee bekend bent, niet meer kunt loslaten."

Dit soort geluiden zijn vaak op te tekenen onder oud-deelnemers van trainingen over herstelrecht die Jan Ruigrok verzorgt. Met zijn grote schat aan ervaring leert hij onderwijsprofessionals en teams anders om te gaan met conflicten en grensoverschrijdend gedrag in de school.  De kern hiervan: van straffen en vergelden wordt niemand beter. Het is veel effectiever om de beschadigde relatie en het vertrouwen tussen de betrokken partijen te herstellen. Daarbij is het ook veel leerzamer, stelt Jan Ruigrok. Over ‘herstelgericht werken’ schreef hij verschillende publicaties. Ook is hij een veelgevraagd spreker en coach. Op 27 oktober start onder zijn leiding een opleidingsprogramma voor leraren.

Is deze opleiding een aanrader voor u?  Dat hangt er sterk vanaf in welke benadering u zich het beste thuis voelt. Leg u zelf aan de hand van de uitspraken hieronder eens langs de meetlat om te bekijken hoe u en uw school naar conflicten kijken.

“Toenemend wangedrag en conflicten vragen om duidelijke regels waar bij overtreding streng en adequaat op wordt gereageerd. Wie niet horen wil, moet maar voelen. Op onze school hebben we een duidelijke structuur over hoe we met grensoverschrijdingen omgaan. Die is vastgelegd in heldere protocollen en procedures. Die werken en daar zijn we tevreden over Bij ons staan alle neuzen eindelijk dezelfde kant op. Dat geeft duidelijkheid.”

Óf herkent u zich beter in de volgende uitspraken?

“Conflicten doen zich voor waar mensen samenleven. Leerlingen en leraren verdienen het om over vaardigheden te beschikken daarmee om te gaan. Wij zoeken continu naar manieren om met conflicten om te gaan op een manier die iedereen recht doet. Iedere keer is weer anders. Wie met zijn gedrag schade toebrengt aan de school en zichzelf, heeft het recht in overleg met de betrokkenen een actie uit te voeren die de schade herstelt. Bij ons staan de neuzen alle kanten op, daarom zien we zoveel.”

"Herstelrecht vraagt om moed"

Via de telefoon blikt Jan vooruit naar de training die hij gaat verzorgen.  In het gesprek valt regelmatig het woord ‘moed’.  Jan: “Werken met herstel is niets voor softies, voor mensen die alles toestaan, niet handelen en alles goed praten. Herstelrecht toepassen vraagt moed, van docenten en begeleiders én van leerlingen. Heb je de moed om met de ander in gesprek te gaan, werkelijk te luisteren en ook te worden geconfronteerd met je eigen pijn, verdriet, boosheid én ook met je eigen aandeel in wat er gebeurt? Daar dan ook nog eens de consequenties uit aanvaarden; ja, dat vergt moed.”

Reacties van eerdere deelnemers

Welke resultaten ziet Jan Ruigrok bij leraren die aan de slag gaan met herstelrecht? “Wat ik vaak hoor van deelnemers is dat ze nu eindelijk die instrumenten in handen hebben waarmee ze kunnen uitvoeren van wat ze in hun hart altijd gewild hebben. Ze merken dat effectief omgaan met conflicten de voldoening en het plezier in je werk kan verhogen. Een ander geluid dat ik vaak hoor is dat mensen anders gaan kijken naar ruzies en conflicten. Vroeger zagen ze het als een vervelend oponthoud van het leerproces, nu dat ze onvermijdelijk zijn en erbij horen en dat je er op een goede manier mee kunt omgaan. Daarmee worden conflicten, ook omdat ze onvermijdelijk zijn, deel van het leerproces en draagt herstelrecht ook bij aan verantwoord burgerschap ”

Praktijksituaties

Jan is een geboren verteller. Zijn verhaal over herstelrecht kleurt hij in met een groot scala aan praktijkvoorbeelden die voor veel leraren herkenbaar zullen zijn.  Tot in detail vertelt hij bijvoorbeeld hoe heftige conflicten op een herstelgerichte manier kunnen worden benaderd. Zoals over een ongewenste intimiteit op een schoolfeest die leidde tot een melding bij de school en bij de politie. En over een leerling die tijdens een werkweek zo veel dronk dat hij in het ziekenhuis moest worden behandeld en de andere leerlingen en de begeleiders gedesillusioneerd thuiskwamen. De begeleiders gaven aan dat ze de verantwoordelijkheid niet meer aandurfden in de toekomst; leerlingen van de lagere klassen waren boos omdat ze de werkweek van het komende jaar aan hun neus voorbij zagen gaan; de jongens uit de ‘drankgroep’ dreigden een soort ‘outcasts’ te worden binnen de schoolgemeenschap.  Jan: "Herstelrecht herstelde de relaties ”

Verbinding en erkenning

In de trainingen die Jan gaat verzorgen laat hij onder meer zien welke wegen je met herstelrecht kunt slaan om deze situatie om te buigen en hoe er weer ruimte komt voor verbinding en erkenning.  Jan: “Herstelrecht is gebaseerd op verbinding en instandhouding en versterking van de gemeenschap; ‘inclusie’ dus zoals we dat tegenwoordig noemen. Voor mij is duidelijk dat in deze tijd mensen steeds beter in staat moeten zijn om te gaan met onzekerheden en veranderingen.  Wie weet hoe de wereld erover 10 jaar zal zien? Dat betekent dat het onderwijs leerlingen moet leren omgaan met die onzekerheden en dat vraagt moed, creativiteit, overleg en aanpassing. Wanneer ik als herstelcoördinator in een groep kom, ben ik iemand zonder antwoorden of oplossingen. Mijn kracht bestaat eruit dat ik over instrumenten en een houding beschik waarmee ik mensen met elkaar in gesprek kan brengen om samen te zoeken wat voor hen de beste manier is om met dat wat hen overkomt om te gaan. “

De opleiding coördinator herstelrecht start op 27 oktober. Ook incompany kan dit programma worden aangeboden.

Geïnteresseerd?

Neem dan contact op met:

Jan Ruigrok
Trainer
073-6247247

E-mail Jan